VOORWOORD

 

VOORWOORD

De geschiedenis van een misdrijf laat zich zelden in zuivere feiten vangen. Zeker wanneer de stille getuigen allang zijn verdwenen en de laatste levende stemmen slechts gefragmenteerde herinneringen bewaren, ontstaat een verhaal in de ruimte tussen document en emotie. Dit verhaal geschreven door Huub Lammeretz – een kleinkind van de slachtoffers van de dubbele moord bij de molen van Nuth in 1933 – is daarvan een treffend voorbeeld. Hij schreef dit verhaal een halve eeuw nà de tragische gebeurtenissen.

Lammeretz schrijft niet als historicus, maar als nazaat. Zijn perspectief is doorleefd en sterk beïnvloed door familieherinneringen, oude krantenberichten en dorpsverhalen die in hun tijd vaak sensationeel van toon waren. De stijl van het werk is verhalend, soms filmisch, en de dader verschijnt geregeld als een demonische figuur. Feit en vertelling lopen daarbij in elkaar over. Dat maakt het document niet objectief in strikte zin, maar wel waardevol als menselijke bron.

Het werk van Huub Lammeretz moet dan ook worden gelezen als een persoonlijke interpretatie, niet als een koele reconstructie. Het toont hoe een gemeenschap en een familie omgaan met verlies, schuld en betekenisgeving — en hoe een tragische gebeurtenis door generaties heen wordt doorverteld.

Tegenover dit familieperspectief staat het eigen relaas van Sjang Janssen, de dader, die zijn kant van het verhaal vastlegde. "Recht en Onrecht, het levensverhaal van Jan Janssen". Zijn tekst is van geheel andere aard: minder emotioneel, sterk zelfrechtvaardigend, en duidelijk bedoeld om zijn motieven en daden te duiden vanuit zijn beleving. Het is zeer aanbevelenswaardig om ook dat document te lezen. Alleen door beide versies naast elkaar te leggen – het familieverhaal én het daderperspectief – ontstaat een completer beeld van wat er in 1933 en de aanloop daar naartoe is gebeurd, en hoe deze gebeurtenissen door de tijd heen zijn geïnterpreteerd en doorgegeven.